|
Przewodnik > Wokół Kremla
> Kreml
Mauzoleum Lenina
Pierwszy projekt mauzoleum był wykonany przez architekta
Szczusiowa w nocy 22 stycznia roku 1924. Już wtedy architekt wiedział, jak powinno
ono wyglądać. Pierwsze mauzoleum było drewniane i zostało zbudowane w ciągu 2
dni po smirci Lenina. Stało kilka miesięcy,
dopóki nie zostałozastąpione innym, również drewnianym. Dopiero w latach 1929-1930
zbudowano mauzoleum granitowe, to, które dotrwało do dziś. Wnętrze mauzoleum to
przede wszystkim sieć korytarzy, którymi odwiedzający dochodzą do sali głównej,
gdzie znajduje się sarkofag wodza rewolucji.
Eksperyment z ciałem Lenina
jest unikalny. Czuwa nad nim specjalny wydział naukowy, którego pomieszczenia
znajdują się pod trybunami honorowymi. W czasie II wojny światowej ciało Lenina
jak relikwię wywieziono z Moskwy wraz z tym wydziałem, którego zadaniem było sprawowanie
pieczy nad ciałem wodza.
Po śmierci Stalina kierownictwo
Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) podjęło decyzję o złożeniu tu
również ciała Stalina.
Mauzoleum
było więc miejscem wspólnego spoczynku Lenina i Stalina, dopóki Nikita Chruszczow
nie wystąpił na XX Zjeździe KPZR z ostrą krytyką kultu Stalina.
Na jednym z posiedzeń, pod sam koniec
obrad, jeden z referentów wystąpił z wnioskiem o wyniesieniu ciała Stalina z mauzoleum.
Czas na wystosowanie tego wniosku był wybrany idealnie: pod koniec posiedzenia
wszyscy uczestnicy obrad są już tak zmęczeni, że myślą tylko o opuszczeniu sali.
Chruszczow natychmiast poparł wnioskodawcę i zaproponował głosowanie bez wcześniejszej
dyskusji. Jakoże głosowania w tamtych czasach były wyłącznie jednogłośne, więc
i ta propozycja została zaakceptowana. Obecnie ciało Stalina spoczywa w ziemi
obok mauzoleum - czarny nagrobek po lewej stronie. Nowe oblicze mauzoleum zyskało
dopiero w czasach Breżniewa - pozostał na nim jedynie napis "LENIN".
Ciekawostka: w języku rosyjskim
w druku nie używa się kropek nad literą "jo", czyli pisze się ją jak "e". W związku
z tym niektórzy dowcipnisie napis LENIN czytali jako Lonin (mauzoleum Leonida
Breżniewa; "Lonia" to zdrobniała forma od imienia Leonid).
Na mauzoleum znajdują się trybuny,
na których w czasie parad i świąt państwowych stali członkowie najwyższych władz
ZSRR i ważniejsi goście.
W czasach ZSRR na Placu Czerwonym
świętowano dwa razy w roku: 1 maja (Święto Ludzi Pracy) i 7 listopada (Rocznica
Rewolucji Październikowej). 7 listopada przed głównymi obchodami odbywała się
także parada wojskowa, mająca pokazać, jak silnym państwem jest Związek Radziecki
(zachodnie media przedstawiały wówczas te parady jako demonstrację radzieckiej
gotowości bojowej).
Sam też 2 razy w starszych klasach szkoły średniej
uczestniczyłem w demonstracjach majowych. Dla nas to było wielkie święto. Ale
gdy szliśmy w pochodzie, nie myśleliśmy o żadnej polityce. Cieszyliśmy się ciepłem
i słońcem majowego ranka oraz towarzystwem szkolnych kolegów. Rozmowy, żarty i
śmiech trwały przez całą wędrówkę od miejsca zbiórki na Plac. A okrzyki "Lenin!
Partia! Komsomoł!" (3 razy) były tylko atrybutami dodatkowymi. Bo i tak wiedziałem
wtedy, że mieszkam w najlepszym państwie świata, bo tak nas wówczas uczono.
Przed mauzoleum w czasach radzieckich
był "Posterunek Nr 1" warty honorowej, zmieniającej się co godzinę. Zmiana warty
zawsze przyciągała tłumy turystów. Warto było to zobaczyć.
W projekcie mauzoleum specjalnie
wydzielono miejsca dla żołnierzy. Ciekawostką jest to, że nawet w czasie deszczu
czy śniegu pod filarami mauzoleum, gdzie stali żołnierze warty honorowej zawsze
było zacisznie, ciepło i sucho.
"Kremlowscy kursanci "
- tak nazywa się żołnierzy warty honorowej - są wybierani spośród rekrutów w całej
Rosji na podstawie specjalnych kryteriów. Muszą być absolutnie zdrowi, wysocy,
smukli i posiadać typowo rosyjską urodę. Dlatego też patrząc na nich można zobaczyć,
jak powinien wyglądać "typowy Rosjanin".
W latach 1997 -1998 "Posterunek
Nr 1" został przeniesiony pod Grób Nieznanego Żołnierza. Żołnierze wychodzą
z bramy po lewej stronie pomnika (muszą iść dość długo, jednak nie tak długo,
jak warta honorowa przed Grobem Nieznanego Żołnierza w Warszawie).
Grób Nieznanego Żołnierza
Rosyjski Grób Nieznanego Żołnierza
został zbudowany o wiele później niż warszawski, ale sam pomysł został skopiowany
od Polaków. Bo kiedy jeden z radzieckich szefów partyjnych zobaczył taki pomnik
w stolicy Polski, zaproponował zbudowanie czegoś podobnego w Moskwie.
Szczątki żołnierzy zostały tu złożone
na początku grudnia 1966 roku, na pamiątkę bitwy pod Moskwą w 1941 roku. Historycy
do dnia dzisiejszego zażarciesię spierają o moment przełomu w Wielkiej Wojnie
Ojczyźnianej. Jedni uważają, że zasadniczy zwrot nastąpił w czasie bitwy pod Stalingradem,
inni - że właśnie pod Moskwą w 1941 roku, kiedy 5 grudnia 1941roku armia hitlerowska,
nie znająca do tej pory smaku porażki, panująca nad całą Europą, nie tylko została
powstrzymana, ale i zmuszona do odwrotu. Radzieccy żołnierze stopniowo zaczęli
oswobadzać radzieckie wioski i miasta.
Prochy żołnierzy zostały przewiezione
do Moskwy z mogiły w pobliżu wsi Krukowo (41 km od Moskwy) i następnie złożone
pod murami Kreml w Grobie nieznanego Żołnierza. Uroczyste odsłonięcie pomnika
miało miejsce wiosną 1967 roku, w Dzień Zwycięstwa.
Na pomniku wyryto następujące słowa:
"Imię Twoje jest nieznane, twój czyn bohaterski jest nieśmiertelny".
Po prawej stronie pomnika stoją urny z ziemią z miast odznaczonych tytułem miasta-bohatera
Wielkiej Wojny Ojczyźnianej (1941-1945).
Pod Grobem Nieznanego Żołnierza
Bardzo często można zobaczyć nowożeńców składających kwiaty - stało się to już
tradycją. W ten sposób młodzi oddają hołd bohaterom wojny.
(Drugie popularne miejsce "trasy
ślubnej" to plac widokowy w GórachWorobiowych i od niedawna - Plac Zwycięstwa).
|
